TOPRAK SOLUCANININ (Eisenia Fetida) ETLİK PİLİÇ YETİŞTİRİCİLİĞİNDE ALTERNATİF PROTEİN KAYNAĞI OLARAK ROLÜ ile ilgili T. C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tavukçuluk Araştırma Enstitüsü ile ortak bir şekilde geliştirdiğimiz proje Tarımsal Araştırma ve  Politikalar Genel Müdürlüğü AR-GE Destek programı çerçevesinde desteklenmeye değer bulundu. 1 Ağustos itibari ile başlayan proje 14 ay sürecek. Proje özeti aşağıda sunulmaktadır. 

Tavuk eti ve yumurta üretimi insan nüfusundaki artış ve beslenme alışkanlıklarındaki değişmelere paralel olarak artmaktadır. Tavuk üretiminin maliyetinin en önemli kısmını yem, özellikle yemin protein içeriği oluşturmaktadır. Bu amaçla kullanılan soya unu ve balık unu fiyatları, artan talep, buna karşılık kısıtlı üretim kapasitesi nedeni ile hızla yükselmekte ve tavukçuluk sektörü üzerinde maliyet baskısına yol açmaktadır. Toprak solucanı, ucuz ve hızlı üreme kapasitesi, yüksek protein içeriği, tavuklar için doğal bir besin ve kimyasal bileşiminin tavuk gelişimi için ideal nitelikte olması nedeni ile yeterli ve güvenilir bir protein kaynağıdır.

Bu çalışmada; toprak solucanının ülkemiz koşullarında tavuk yemi içeriğinde güvenilir ve etkili bir hayvansal protein kaynağı olarak kullanılabileceğini göstermeyi hedefliyoruz. Projede hibrit Ross-308 etlik piliç hattından erkek civcivler kullanılacaktır. Toplam 260 adet civciv tesadüf parselleri deneme tertibine uygun olarak 4 grup ve 5 tekerrür olacak şekilde rastgele deneme bölmelerine dağıtılacak ve her tekerrürde 13 adet civciv bulunacaktır. Deneme 42 gün devam ettirilecek vedeneme sonunda piliçler kesime gönderilecektir. Denemede besi süresi üç döneme bölünmüştür: 1. dönem (civciv başlatma, 0-14 gün), 2. dönem (piliç büyütme, 15-28 gün), 3. dönem (piliç bitirme, 29-42 günler). Tüm dönemlerde solucan unu % 0, 2, 4 ve 6 oranlarında yeme ilave edilecektir. Denemede kullanılacak solucan ununun amino asit ve yağ asitleri kompozisyonu, bazı mineral (kalsiyum, fosfor, potasyum, sodyum, magnezyum, çinko, bakır, mangan, demir, selenyum) ve ağır metal (civa, kurşun, arsenik) ve bazı vitamin ( A, E, B1 ve B2) içerikleri tespit edilecektir. Ayrıca solucan unu mikrobiyolojik olarak Salmonella ve E. Coli yönünden kontrol edilecektir. Deneme gruplarının haftalık ortalama canlı ağırlık artışları, yem tüketimleri, yem değerlendirme sayıları ve ölüm oranları belirlenecektir. Denemenin son haftası her gruptan 10 adet etlik pilicin serum örneklerinde toplam protein, albümin ve trigliserid analizleri yapılacaktır.

Deneme sonunda canlı ağırlıkları grup ortalamasını temsil eden her gruptan 10 adet etlik piliç kontrollü olarak kesilecektir. Etlik piliçlerin sıcak ve soğuk karkas ağırlıkları, karkas randımanları, fire miktarı, kalp, dalak, karaciğer, kursak, ön mide, taşlık, pankreas, toplam sindirim sistemi ağırlıkları ve abdominal yağ ağırlıkları tespit edilecektir. Ayrıca alınan ince bağırsak örneklerinde villus ölçümleri yapılacak ve karaciğerler histopatolojik olarak incelenecektir. Proje sonucunda tavuk yemlerinde kullanılacak alternatif bir hayvansal protein kaynağının üretimi ve kullanılabilirliği ile ilgili bilgi ve deneyim üretilecektir. Bunun yanı sıra üretim aşamalarında ayıklama, eleme ve kurutma süreçlerinde özel tasarım cihazlar geliştirilecektir. Bu cihazların modellenmesi ve prototiplerinin üretilmesi ve başarılı olması durumunda patentinin alınması da hedeflenmektedir. Solucan ununun tavuk yemlerinde kullanılması durumunda, orta vadede yem maliyetlerini düşüreceği, balık ve soya unu ithalatını azaltacağı, rendering ürünlerinin kullanımının kısıtlanması ile ortaya çıkan açığın kapatılacağı ve organik atıkların proteine dönüşmesini sağlayarak katma değerini artıracağı düşünülmektedir. Aynı zamanda projenin sonuçlarının endüstriyel ölçekte üretim yapacak işletmelere model oluştururken, küçük üreticilere de kendine yeterli sürdürülebilir bir protein kaynağı sağlayabileceklerini göstermesini bekliyoruz.